e-Pik Pahani 2026 : महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी एक महत्त्वाचा ई-पीक पाहणी (Digital Crop Survey – DCS MH) संदर्भात राज्य शासनाने मोठा निर्णय घेतला आहे. 3 ऑगस्ट 2026 रोजी जारी करण्यात आलेल्या नवीन शासन निर्णयानुसार (GR) ई-पीक पाहणीची संपूर्ण कार्यपद्धती बदलण्यात आली आहे. आता शेतकऱ्यांना स्वतः मोबाईलवर पीक नोंदणी करण्याची गरज नसून, नियुक्त करण्यात आलेले सहाय्यक प्रत्यक्ष शेतात जाऊन पीक पाहणी करणार आहेत. e-Pik Pahani 2026
राज्यात Agristack योजनेअंतर्गत केंद्र शासनाच्या Digital Crop Survey (DCS MH) प्रणालीद्वारे 100 टक्के ई-पीक पाहणी केली जाणार आहे. या प्रक्रियेत प्रत्येक शेतातील प्रत्येक पिकाची स्वतंत्र नोंद केली जाणार असून त्यासाठी Owners Plot ही नवीन संकल्पना लागू करण्यात आली आहे.
हे पण वाचा : शेतकऱ्यांना होणार फायदा! केंद्रीय कृषिमंत्री यांनी फार्मर आयडी बाबत घेतला मोठा निर्णय
Owners Plot म्हणजे नेमकं काय?
नवीन नियमानुसार शेतकऱ्याच्या एका शेतजमिनीत वेगवेगळी पिके असतील तर प्रत्येक पिकाचा स्वतंत्र “Owners Plot” म्हणून विचार केला जाईल. उदाहरणार्थ, एका शेतात अर्ध्या भागात बाजरी आणि अर्ध्या भागात तूर लागवड केली असेल तर दोन स्वतंत्र प्लॉट तयार होतील आणि प्रत्येकाची स्वतंत्र पीक नोंद केली जाईल.
आता शेतकऱ्यांना काय करावे लागणार?
या नवीन व्यवस्थेमुळे शेतकऱ्यांची धावपळ कमी होणार आहे. पीक नोंदणीसाठी आधारशी लिंक असलेल्या मोबाईलवर OTP पडताळणी करून सहाय्यक ई-पीक पाहणी करतील. प्रत्येक सहाय्यकाला एकाच मोबाईल डिव्हाइसवर लॉगिनची परवानगी असेल आणि त्याच डिव्हाइसद्वारे संपूर्ण काम पूर्ण करावे लागेल.
कोण होणार ई-पीक पाहणी सहाय्यक?
राज्य शासनाच्या नियमानुसार खालील व्यक्तींना सहाय्यक म्हणून नियुक्ती केली जाऊ शकते.
कोतवाल, ग्राम रोजगार सेवक, आशा सेविका, उमेद अभियानातील कर्मचारी, CSC केंद्र चालक, मानधनावर कार्यरत ग्रामस्तरीय कर्मचारी, आवश्यकतेनुसार MY Bharat पोर्टलवरील नोंदणीकृत स्वयंसेवक
प्रत्येक 500 ते 1500 Owners Plot साठी एक सहाय्यक नियुक्त केला जाईल. 1500 पेक्षा जास्त प्लॉट असल्यास अतिरिक्त सहाय्यकांची नियुक्ती केली जाणार आहे.
सहाय्यकांना किती मानधन मिळणार?
नवीन GR नुसार सहाय्यकांना प्रति Owners Plot मानधन देण्यात येणार आहे. एकपिकी (Single Crop) प्लॉट: ₹10 प्रति प्लॉट, मिश्र पीक (Mixed Crop) प्लॉट: ₹12 प्रति प्लॉट, यामुळे ज्या गावांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर पीक नोंदणी होणार आहे, तेथे सहाय्यकांना चांगले मानधन मिळण्याची शक्यता आहे.
पीक पाहणी कशी केली जाणार?
ई-पीक पाहणी करताना सहाय्यकांनी संबंधित प्लॉटवर प्रत्यक्ष जाऊन, गटाच्या बांधापासून सुमारे 20 मीटरच्या आत उभे राहून मोबाईल अॅपद्वारे माहिती नोंदवावी लागेल. त्यानंतर ग्राम महसूल अधिकारी (तलाठी) ही माहिती तपासून मंजूर करतील. जर काही त्रुटी आढळल्या तर पुन्हा दुरुस्ती करून पीक नोंदणी करण्याची सुविधा देखील उपलब्ध असेल.
ग्राम महसूल अधिकाऱ्यांची जबाबदारी वाढली
नवीन नियमानुसार गावातील 100 टक्के ई-पीक पाहणी पूर्ण करण्याची जबाबदारी ग्राम महसूल अधिकारी (तलाठी) यांच्यावर राहणार आहे. सहाय्यकांनी केलेल्या नोंदींची पडताळणी करून अंतिम मंजुरी दिल्यानंतरच ती गाव नमुना क्रमांक 12 मध्ये प्रतिबिंबित होईल.
शेतकऱ्यांसाठी दिलासा
या नवीन निर्णयामुळे शेतकऱ्यांना स्वतः मोबाईलवर ई-पीक पाहणी करण्याची गरज राहणार नाही. शासनाने नियुक्त केलेले सहाय्यक प्रत्यक्ष शेतात येऊन पीक पाहणी करतील. त्यामुळे तांत्रिक अडचणी, OTP समस्या किंवा अॅप वापरण्याचा त्रास कमी होण्याची अपेक्षा आहे.
टीप: ही माहिती 3 ऑगस्ट 2026 रोजी राज्य शासनाने जारी केलेल्या शासन निर्णय (GR) आणि उपलब्ध सार्वजनिक माहितीच्या आधारे तयार करण्यात आली आहे. अधिकृत अंमलबजावणी, स्थानिक सूचना किंवा पुढील बदलांसाठी संबंधित तहसील कार्यालय किंवा महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरील आदेशांचा संदर्भ घ्यावा.